Δευτέρα, 20 Φεβρουαρίου 2012

ΓΙΩΡΓΗΣ ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ ΤΑ ΑΝΤΙΚΛΕΙΔΙΑ, ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ, ΑΝΑΛΥΣΗ




ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Ο Γιώργης Παυλόπουλος (Πύργος Ηλείας, 22 Ιουνίου 1924 - Πύργος Ηλείας, 26 Νοεμβρίου 2008) ήταν Έλληνας ποιητής της μεταπολεμικής γενιάς.
Τελείωσε το δημοτικό και το γυμνάσιο στην γενέτειρά του. Ξεκίνησε να σπουδάζει νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, αλλά εγκατέλειψε τις σπουδές του για να αφοσιωθεί στην ποίηση. Για βιοποριστικές ανάγκες, εργάστηκε για πολλά χρόνια ως λογιστής και γραμματέας στο ΚΤΕΛ Ηλείας.
Άρχισε να γράφει ποιήματα από το 1941. Οι πρώτες του δημοσιεύσεις έγιναν το 1943 στο περιοδικό Οδυσσέας, που εξέδιδε ο ίδιος με φίλους του στον Πύργο. Ήταν στενός φίλος με τον Τάκη Σινόπουλο και συνεργάστηκε μαζί του σε μια πειραματική γραφή κοινών ποιημάτων, τα οποία συμπεριέλαβε ο Σινόπουλος στο έργο του. Ήταν επίσης φίλος με τους πεζογράφους Νίκο Καχτίτση και Ηλία Χ. Παπαδημητρακόπουλο, καθώς και με τον ποιητή Γιώργο Σεφέρη.

ΠΟΛΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΑΡΑΚΑΤΩ



Enlarge this document in a new window
Publishing Software from YUDU

Γ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ, Βασικά χαρακτηριστικά της ποίησής του



Βασικά χαρακτηριστικά της ποίησής του

Με τη συλλογή «Τα αντικλείδια, 1988» το έργο του κάνει στροφή από την ιστορική μνήμη και τον πολιτικό χαρακτήρα προς την ποιητική έκφραση ως διαδικασία και αποτέλεσμα.
Σταθερό μοτίβο των ποιημάτων ποιητικής: η απελπισμένη προσπάθεια του ποιητή να προσεγγίσει τη βαθύτερη ουσία της ποίησης.

«ΤΑ ΑΝΤΙΚΛΕΙΔΙΑ»

Θεματικό κέντρο: Οι ανά τους αιώνες δοκιμές να οριστεί το άπιαστο είδωλο της ποίησης.
Εκφραστικός τρόπος: Αλληγορία / Παραβολή / Ποιητικός μύθος.

Ως προς το περιεχόμενο:

Το ζευγάρι κυριολεξία / μεταφορά αντιστοιχεί στο ζεύγος πραγματικό / φανταστικό ή ορατό / αόρατο που είναι δύο ισότιμες εκδοχές της πραγματικότητας: ο προσδιορισμός της μεταφορικής λειτουργίας του ποιήματος είναι το ερμηνευτικό «κλειδί».

Αποσυμβολισμός:
πόρτα = το σύμβολο που συνδέει τους δύο κόσμους: τον υλιστικό / καθημερινό με τον πνευματικό, οραματικό, ποιητικό / αισθητικό. Η «πόρτα» αυτή είναι «ανοιχτή» σε όλους όσοι είναι αρκετά ευαίσθητοι να καταπιαστούν με την ποίηση.
Πολλοί = η εποχή μας που χαρακτηρίζεται από πεζότητα, αναισθησία, ορθολογισμό, υλισμό, εξειδίκευση, αδιαφορία για το πνεύμα και το όραμα.
μερικοί = οι εκλεκτοί, οι ποιητές.
το κλειδί = η αλήθεια, η ουσία της Ποίησης.
αντικλείδια = τα φιλόδοξα ποιήματα.

Η μαγεία της ποίησης: Οι ποιητές μαγεύονται από όσα μπορεί να τους προσφέρει η ποίηση. Η μαγεία της συνίσταται στο γεγονός ότι είναι πολυσχιδής και πολυσήμαντη, αέναη πηγή ποιητικής δημιουργίας και ερμηνείας ανάλογα με το τι επιθυμεί ή επιδιώκει ο ποιητής π.χ. μεταμόρφωση της πραγματικότητας, υπέρβαση του εαυτού μας, αυτογνωσία, ομορφιά, γνώση, θεραπεία μεταφυσικών ανησυχιών, ελευθερία, παρηγοριά/καταφύγιο, επαφή με τη Φύση ή το Θεό κ.λ.π.

Η τραγικότητα της ενασχόλησης με την ποίηση:
Η «πόρτα» κλείνει για τους ποιητές: Τα εμπόδια, οι δυσκολίες, οι φραγμοί κατά την ποιητική δημιουργία à ο ποιητής επανειλημμένως αποτυγχάνει να γίνει κοινωνός της Ποίησης: είναι μόνιμα εξόριστος από τον κόσμο της ποιητικής μαγείας.
«Ακόμα και τη ζωή τους χαλάνε μάταια: Συχνά η ποιητική δημιουργία / δοκιμασία βρίσκεται στο μεταίχμιο ζωής και θανάτου, καθώς γίνεται μοναδικός σκοπός της ζωής του ποιητή.

Ορισμός της ποίησης: Η ποίηση είναι μια «αρμαθιά αντικλείδια», το σύνολο των ποιημάτων ανά τους αιώνες που φιλοδοξούν να συλλάβουν την Ιδέα της Ποίησης.

Ο Αφηγητής:
Δεν ταυτίζεται με τον ποιητή. Είναι πλαστό πρόσωπο με καθολική εποπτεία του χώρου (κόσμος) και του χρόνου (από κτίσεως κόσμου) άρα παντογνώστης - αφηγητής. Η αφήγηση είναι τριτοπρόσωπη: το ποίημα κερδίζει σε εγκυρότητα και αντικειμενικότητα, αφού ο ομιλητής διαπιστώνει και δεν συναισθάνεται.
Λόγω του θέματος (ποίημα ποιητικής) ο αφηγητής συνδέεται και με τον ποιητή ως ιδιότητα (όχι ως πρόσωπο): το ποίημα επενδύεται με μια σοφία εμπειρική.
Ως προς τη μορφή:

Γλωσσική απλότητα και σαφήνεια (κύριες προτάσεις, σύντομος, λιτός, φυσικός λόγος).

Πεζολογικός τόνος (κουβεντιαστό, κοφτό ύφος, καθημερινό λεξιλόγιο).

Συμβολική γραφή (λέξεις / φράσεις - σύμβολα).

Νεωτερική ποίηση (χωρίς στροφικές ενότητες, χωρίς μέτρο και ομοιοκαταληξία, με αλλεπάλληλους διασκελισμούς και «φευγαλέο» νόημα).

Κυκλικό σχήμα: Το ποίημα κλείνει κυκλικά και γίνεται το ίδιο φορέας της εμπειρίας που περιγράφει à Η πρόσκληση ανανεώνεται αλλά η ποιητική Ουσία / Ιδέα / Αλήθεια δεν κατακτιέται: Η πόρτα της ποίησης είναι «ανοιχτή» αλλά και δεν «άνοιξε» ποτέ: Αντίφαση λογική αλλά όχι ποιητική, ούτε φιλοσοφική.

Αντικλείδια για τα «Αντικλείδια», του Γιώργη Παυλόπουλου



ΤΑ ΑΝΤΙΚΛΕΙΔΙΑ
Η Ποίηση είναι μια πόρτα ανοιχτή.
Πολλοί κοιτάζουν μέσα χωρίς να βλέπουν
τίποτα και προσπερνούνε. Όμως μερικοί
κάτι βλέπουν, το μάτι τους αρπάζει κάτι
και μαγεμένοι πηγαίνουνε να μπουν.
Η πόρτα τότε κλείνει. Χτυπάνε μα κανείς
δεν τους ανοίγει. Ψάχνουνε για το κλειδί.
Κανείς δεν ξέρει ποιος το έχει. Ακόμη
και τη ζωή τους κάποτε χαλάνε μάταια
γυρεύοντας το μυστικό να την ανοίξουν.
Φτιάχνουν αντικλείδια. Προσπαθούν.
Η πόρτα δεν ανοίγει πια. Δεν άνοιξε ποτέ
για όσους μπόρεσαν να ιδούν στο βάθος.
Ίσως τα ποιήματα που γράφτηκαν
από τότε που υπάρχει ο κόσμος
είναι μια ατέλειωτη αρμαθιά αντικλείδια
για ν’ ανοίξουμε την πόρτα της Ποίησης.
Μα η Ποίηση είναι μια πόρτα ανοιχτή.

(Τα αντικλείδια)
 
   Διαβάζοντας τα «Αντικλείδια» του Παυλόπουλου συλλογιζόμαστε: τι κρύβει αυτή η πόρτα που μοιάζει ανοιχτή αλλά δεν αφήνει κανένα να δρασκελίσει; Τι υπάρχει πίσω της, που ασκεί τόση γοητεία; Τι είναι αυτό που οι ποιητές από καταβολής του κόσμου αναζητούν και, σύμφωνα με τον ποιητή, δε θα το βρουν ποτέ; Και τα αντικλείδια; Τι καταφέρνουν; Τι ξεκλειδώνουν αυτά;
   Αν κι οι ερμηνείες αποτελούν, όπως κι ο ίδιος ο Παυλόπουλος δέχεται, προσωπικές προσεγγί­σεις που δεν μπορούν να διεκδικούν την απόλυτη αλήθεια, ας διαβάσουμε τι δήλωνε σε μια συνέ­ντευξή του στη Λ.Σ. Αρμυριώτη, δυο χρόνια πριν ( περ. Ύφος, 7.1.08). Μέσα από τις απαντήσεις του θα μπορέσουμε να καταλάβουμε πολύ καλύτερα τη σκέψη του σε σχέση με τις έννοιες και τα θέματα τα οποία τον απασχολούν στο ποίημά του «Αντικλείδια». Ας δούμε, λοιπόν, κάποια αποσπάσματα:
   - Στην εισήγησή σας κατά την έναρξη της προς τιμήν σας ποιητικής βραδιάς, αναφερθήκατε μεταξύ άλλων και σε ορισμένα λόγια -εν είδη αποφθέγματος- μεγάλων ποιητών, όπως στο «η Ποίηση είναι ταυτόσημη με την Αλήθεια «. Είπατε πως η Αλήθεια είναι το ζητούμενο, σε κάθε περίπτωση. Αυτό λοιπόν ψάχνει κανείς να βρει; την κρυμμένη αλήθεια;
   - Σίγουρα, πέρα απ’ τη γοητεία της ποίησης, είναι η Αλήθεια -δηλαδή δεν τελειώνει η ποίηση με το να μας μαγέψει απλώς.
   - Να μας μαγέψει σαν λεκτικό κατασκεύασμα, σαν εικόνα;
   - Σαν αισθητική έκφραση. Πέρα απ’ αυτό η Ποίηση αναζητά την Αλήθεια. Αυτό κυρίως θέλει να εκφράσει.
   - Φαίνεται καθαρά στο ποίημά σας «τα Αντικλείδια». Εκεί λοιπόν λέτε -απ’ ό,τι καταλαβαίνω- ότι δεν υπάρχουν αντικλείδια, οι πόρτες είναι ανοιχτές. Όμως υπαινίσσεσθε στο ποίημα, ότι ο ποιητής λειτουργεί σαν ένα αντικλείδι, διότι βλέπει την κρυμμένη αλήθεια στα πράγματα.
   - Είναι κι αυτό μια εκδοχή για την πρόσληψη του ποιήματος. Το ποίημα αυτό προσφέρεται για πολλές εκδοχές και όσες περισσότερες είναι αυτές, τόσο πιο καλό είναι το ποίημα. Εγώ ποτέ δεν αναλύω. Αφήνω την περαιτέρω έρευνα για τον αναγνώστη. […] Οι εκδοχές αφορούν στον ανα­γνώστη. Κάθε ένας, μπορεί να έχει τη δική του εκδοχή, να το προσεγγίσει με τη δική του συγκίνηση, γι’ αυτό οι αναλύσεις των ποιημάτων δεν ευστοχούν πάντοτε, δεν μπορείς να πεις, αυτό λέει αυτό το ποίημα.
   […]
   Σουρεαλιστική -είναι λίγο- η ποίηση σας;
   - Καθόλου! (με αγανάκτηση)
   […]
   - Εσείς το θεωρείτε επιτυχία σαν γράφων, αν ταυτισθεί ο αναγνώστης και ζήσει την ίδια συγκίνηση που ζήσατε και σεις; Του το εύχεστε;
   - Ξέρετε στην τέχνη προσπαθούμε να αποσβήσουμε τον εαυτό μας, το πρόσωπό μας, δεν πρέπει καν να φαίνεται. Να σας πω κάτι απλό. Αν καθίσω και γράψω μια προσωπική μου ιστορία -ας πούμε μια ερωτική απογοήτευση- εκατομμύρια ερωτικές απογοητεύσεις, ποιον ενδιαφέρει αυτό; Όμως αν γράψω μ’ έναν τέτοιο τρόπο που ο αναγνώστης να πει: «σα να το ’χω ζήσει αυτό, σα να είναι δική μου υπόθεση...» το καταλάβατε; Πρέπει να σβήσουμε το πρόσωπο μας μεσ’ στο έργο μας. Μόνο τότε μπορούμε να φτιάξουμε κάτι. Αν καθίσουμε και χτυπιόμαστε και κλαίμε με τα προσωπικά μας συναισθήματα δεν πρόκειται να φτιάξουμε τίποτα.
   - Ποιες είναι οι παράμετροι; Τι πρέπει να έχει ένα ποίημα για να πάψει να λέγεται προσωπικό; Πώς να είναι;
   - Δεν μπορώ να διδάξω την ποίηση. Δεν ξέρω τι είναι η ποίηση, κι αυτό εκφράζω με «Τα αντι­κλείδια» κλπ. Δεν υπάρχει ορισμός της ποίησης.
   […]
   - Εν πάση περιπτώσει να χρησιμοποιήσω πάλι τη λέξη αντικλείδι. Να πω ότι η ποίηση είναι το «αντικλείδι» -για να αναφερθώ στο ποίημά σας- για την κατανόηση του κόσμου;
- Έχω ξαναπεί πως μέσα στην ποίηση υπάρχει η αυθεντική ιστορία του κόσμου, η μη παραχαραγμένη ιστορία, διότι η αυθεντική ιστορία δεν έχει γραφτεί ακόμα -αν εξαιρέσουμε τον Θουκυδίδη. Αλλά η ποίηση τα λέει όλα και οι εποχές έχουν σωθεί μέσα απ’ την ποίηση, αλλά και η ουσία των πραγμάτων, και η μνήμη των πραγμάτων, και τα πάντα υπάρχουν μέσα στην παγκόσμια ποίηση που έχει γραφτεί.
   […]
   - Και ποιος είναι τώρα ο ρόλος του ποιητή; Ο ποιητής πρέπει να έχει πράγματα να εμπνέεται. Σε μια τέτοια κοινωνία που δεν είναι ωραία;
   - O ποιητής δεν μπορεί ν’ ανατρέψει τίποτα. Απλώς γράφει τα ποιήματά του. Δεν μπορεί να ανατρέψει τα πράγματα του κόσμου. Αυτό έχει φανεί μέσα στους αιώνες. Εάν ανέτρεπε η ποίηση αυτά που δεν είναι καλά για τον άνθρωπο, δηλ. ο πόλεμος, μετά την Ιλιάδα δεν έπρεπε να γίνεται πόλεμος. Ο Όμηρος μας είπε τη φρίκη του πολέμου, τα πάθη των ανθρώπων μες στον πόλεμο, όλα αυτά μας τα είπε, αλλά ο άνθρωπος δεν έβαλε μυαλό. -Επίσης χρειάζεται πίστη. Αν δεν πιστεύεις στον κόσμο, στο αύριο, γιατί ν’ ασχολείσαι; -O ποιητής είναι αφοσιωμένος στη ζωή. Είτε η ζωή είναι έτσι ή αλλιώς, είναι αφοσιωμένος. Διότι είναι πλάσμα αγάπης ο ποιητής. Δεν μπορεί να γράψει αν δεν αγαπήσει τη Φύση, τους Συνανθρώπους του, τη Ζωή την ίδια. Τα ποιήματα δεν γράφονται με μίσος. Μπορεί να εκφράσουν το μίσος πολλές φορές, αλλά δεν γράφονται με μίσος αλλά με αγάπη και με πίστη στον άνθρωπο.
   […]
   - Μπορεί η Ποίηση να γίνει ο καταλύτης που θα οδηγήσει και τον γράφοντα αλλά και τον αναγνώστη, στη Λύτρωση απ’ τις αγωνίες και τα ερωτήματα;
   - Δεν ξέρω αν οι αναγνώστες μπορούν να λυτρωθούν, αλλά μπορούν να συγκινηθούν και να μαγευτούν και να προσεγγίσουν μια Αλήθεια μέσα από έναν ποιητή. Οι ποιητές είναι δυστυχισμένα πλάσματα που παλεύουν μέρα νύχτα να εκφράσουν το ανέκφραστο και το πιο δύσκολο.

Γιωργής Παυλόπουλος




Η ζωή του
Ο Γιώργης Παυλόπουλος γεννήθηκε στον Πύργο Ηλείας, το 1924. Ζει στη γενέτειρα του και εργάστηκε ως υπάλληλος στο ΚΤΕΛ. Γράφτηκε στη Νομική Σχολή, αλλά δεν ολοκλήρωσε τις σπουδές του.

Το έργο του
Ανήκει στην πρώτη μεταπολεμική γενιά ποιητών. Εμφανίστηκε στα ελληνικά γράμματα το 1943 με το ποίημά του Ο νεκρός Γ. Π. που δημοσιεύτηκε στο τοπικό περιοδικό Οδυσσέας. Ευρύτερα, όμως, γνωστός γίνεται μετά το 1970, όταν εκδόθηκαν οι ποιητικές του συλλογές: Το κατώγι (1971), Τριάντα Τρία Χάικον, Λίγος άμμος (1977), Το σακί (1980), Τα Αντικλείδια (1988). Δημοσίευσε, επίσης, ποιήματά του σε περιοδικά, έγραψε μελέτες και μετέφρασε ποιήματα του Έλιοτ, του Πά­ουντ και του Σίτγουελ.
Χαρακτηριστικά της ποίησης του Παυλόπουλου είναι η αίσθηση του ανικανοποίητου και του φευγαλέου, η συμβολιστική ποιητική γραφή, η απλότητα, η σαφήνεια, ο πεζολογικός και εξομολογητικός τόνος του ποιητικού λόγου.

Εισαγωγικό σημείωμα - Στόχος
Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΠΑΡΑΚΑΤΩ



Enlarge this document in a new window
Publisher Software from YUDU